Karma oyun kaldırılmasını içeren Cumhurbaşkanınca Bir Daha Görüşülmek Üzere Geri Gönderilen Seçim ve Halkoylaması (Değişiklik No:2) Yasası, Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu'nda oy çokluğuyla kabul edildi.
Genel Kurul'da ilk olarak onaya sunuşlar yapıldı.
Güvenlik Kamu Görevlileri (Değişiklik) Yasa Tasarısı'nın Genel Kurul'da üçüncü görüşmesine ilişkin tezkere okunarak oy birliğiyle kabul edildi.
Olgun Amcaoğlu'nun görevine son verilerek yerine Hasan Taçoy'un Ekonomi ve Enerji Bakanlığı mevkiine, Faiz Sucuoğlu'nun ise Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı mevkiine atanması Meclis'in bilgisine getirildi.
Yüksek Yönetim Denetçisi'nin 1 Ocak 2026-30 Haziran 2026 çalışma dönemine ilişkin raporunun tezkeresi de okundu.
Genel Kurul'da Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen Seçim ve Halkoylaması (Değişiklik No:2) Yasası'nın Genel Kurul'da üçüncü görüşmesine ilişkin tezkere de okundu.
- İncirli: '7 Aralık sabahı seçmen derin bir nefes alacak, bu kötü dönemi kapatacak. Ardından yeni bir döneme başlayacağız.'
Tezkere üzerine söz alan Ana Muhalefet Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) Genel Başkanı Sıla Usar İncirli, iktidarın seçime 68 gün kala karma oyun kaldırılmasına yönelik düzenlemeyi Genel Kurul gündemine getirmesini eleştirdi.
'Beklediğiniz gün geldi öyle mi? Seçime sadece 68 gün kala karma oyun kaldırılmasıyla ilgili Genel Kurulu topladınız.' diyen İncirli, seçimin çok daha önce yapılması gerektiğini ve halkın arzusunun da bu yönde olduğunu söyledi.
Cumhurbaşkanı'nın yasayı Meclis'e geri göndermesine de değinen İncirli, 'Sayın Cumhurbaşkanı bu yasayı Meclis'e tekrar gönderdi. Çok haklı bir düşüncesi vardı. Seçime bu kadar az süre kala bu kadar önemli bir değişikliğin yapılmasının doğru olmadığını söyledi.' ifadelerini kullandı.
- 'Bu yasa seçmenin iradesidir. Karma oyun kaldırılıp kaldırılmaması seçim sonucunu değiştirmeyecek'
Seçim ve Halkoylaması Yasası'nın herhangi bir siyasi partinin malı olmadığını belirten İncirli, 'Bu yasa seçmenin iradesidir ve halkın malıdır. Ama siz yeniden seçilebilme telaşıyla bu değişikliği seçime sadece 68 gün kala yapmak için bugün Genel Kurulu topladınız.' dedi.
Karma oyun kaldırılıp kaldırılmamasının seçim sonucunu değiştirmeyeceğini söyleyen İncirli, seçmenin kararını verdiğini belirterek, '7 Aralık sabahı seçmen derin bir nefes alacak, bu kötü dönemi ve kötü gidişatı kapatacak. Ardından yeni bir döneme başlayacağız.' diye konuştu.
İktidarın beş yıl boyunca attığı adımların 'plansız ve adaletsiz' olduğunu söyleyen İncirli, bunların siyasi kaygılarla hızlandırıldığını söyledi.
Bürokratlara da çağrıda bulunan İncirli, hukuka aykırı herhangi bir kararın altına imza atılmaması tavsiyesinde bulundu.
İncirli, seçim yasaklarının başlamasına az süre kaldığını belirterek, 'Çok az kaldı. Bu yolsuz, usulsüz, sahtekar işlerin hep birlikte sonunu getirecek insanlar. Bu değişim yaşanacak. Seçim ve Halkoylaması Yasası'nı değiştirseniz, telaş ve endişe içinde hukuka aykırı, usulsüz ve adaletsiz birçok iş de yapsanız bunların sonu gelmiştir. Halk da bu kararı çoktan vermiştir.' ifadelerini kullandı.
- Hasipoğlu: 'Karma oyun kaldırılması daha demokratik, mevcut parlamenter sisteme daha uygun ve siyasi partileri öne çıkaran bir düzenleme'
İncirli'nin ardından söz alan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Oğuzhan Hasipoğlu, aynı konunun bir kez daha Genel Kurul'da görüşüldüğünü belirterek, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ın yasayı 17 Eylül 2026 tarihinde Meclis'e iade ettiğini söyledi.
Cumhurbaşkanı'nın iade gerekçesinde yasa önerisinin hukuka veya Anayasa'ya aykırı olduğuna ilişkin bir değerlendirmede bulunmadığını ifade eden Hasipoğlu, esas eleştirinin seçime kısa süre kala böyle bir düzenlemenin yapılmasına yönelik olduğunu kaydetti.
Cumhurbaşkanı'nın Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'ndaki seçimlere bir yıl kala seçim yasalarında değişiklik yapılamayacağı yönündeki düzenlemeyi örnek gösterdiğini belirten Hasipoğlu, KKTC Anayasası'nda ise böyle bir hüküm bulunmadığını söyledi.
Hasipoğlu, 2017 yılında seçim sisteminde 'radikal' bir değişiklik yapılarak tek bölge sistemine geçildiğini ve söz konusu düzenlemenin seçime 76 gün kala yapıldığını ifade etti.
- Şahali
Bu sırada yerinden söz alan CTP Milletvekili Erkut Şahali ise, söz konusu yasanın Haziran 2016'da geçtiğini, 2017 Aralık ayında yapılan düzenlemenin Yüksek Seçim Kurulu'nun yasanın uygulanmasına ilişkin ihtiyaç duyduğu açıklamaların yasaya eklenmesiyle ilgili olduğunu söyledi.
Şahali, bu değişikliğin yasanın ruhu ve amacını değiştirmediğini belirtti.
Konuşmasına devam eden Hasipoğlu, Cumhurbaşkanının yasayı iade ederken yaptığı 'seçime kısa süre kaldığı' yönündeki değerlendirmeye dikkati çekmek istediğini söyledi.
Karma oyun kaldırılmasına ilişkin yasa önerisinin 2023 yılının Mayıs ayında Başbakan'ın talimatı ve grup kararıyla kendisi tarafından kamuoyunun ve Meclis'in bilgisine getirildiğini belirten Hasipoğlu, 'Bu yasa önerisi seçime kısa bir süre kala Meclis'in veya halkın bilgisine gelmedi. 2023 yılında geldi.' dedi.
Hasipoğlu, yaklaşık bir buçuk yıl sonra dönemin CTP Genel Sekreteri Asım Akansoy ile görüştüğünü ve karma oyun kaldırılmasını destekleyip desteklemediklerini sorduğunu, Akansoy'un da CTP'nin kaldırılmasını desteklediği yönünde görüş bildirdiğini söyledi.
Başbakan'ın da dönemin CTP Genel Başkanı Tufan Erhürman ile görüştüğünü ve benzer bir yaklaşım aldığını ifade eden Hasipoğlu, bunun üzerine yasa önerisinin komiteye sevk edildiğini kaydetti.
Önerinin komitede görüşüldükten sonra Genel Kurul'a geldiğini hatırlatan Hasipoğlu, dönemin CTP Genel Başkanı Erhürman'ın önerinin yeterince tartışılmadığını belirterek komiteye geri çekilmesini istediğini ve 'Bizim duruşumuz nettir.' dediğini ifade etti.
Bunun üzerine önerinin yeniden komiteye çekildiğini, bütün partilerin görüşlerini sunduğunu ve önerinin herhangi bir değişiklik yapılmadan tekrar Genel Kurul'a geldiğini belirten Hasipoğlu, CTP'nin bu aşamada herhangi bir alternatif öneri veya değişiklik sunmadığını söyledi.
Hasipoğlu, yasa önerisinin daha sonra yeniden Genel Kurul'a geldiğini ancak CTP'nin bu kez ret oyu verdiğini ifade ederek, gerekçenin de 'seçime kısa süre kalması' olarak açıklandığını belirtti.
Sürecin 2023 yılında başladığını, 2025 yılında CTP'nin görüşlerinin alındığını ve önerinin 2026 yılında yeniden Genel Kurul gündemine geldiğini kaydeden Hasipoğlu, Cumhurbaşkanı'nın da şimdi seçime kısa süre kaldığı gerekçesiyle yasanın geçirilmemesini istediğini söyledi.
'Bu temenniyi, anlattığım süreç nedeniyle kabul etmemiz mümkün değildir.' diyen Hasipoğlu, yasa önerisinin seçime kısa süre kala gündeme gelmediğini, konunun uzun süredir tartışıldığını ve bütün görüşlerin alındığını kaydetti.
2022 seçimlerinde kullanılan karma oyların yaklaşık yüzde 40'ının geçersiz sayıldığını da belirten Hasipoğlu, karma oyun kaldırılmasının daha demokratik olduğunu, mevcut parlamenter sisteme daha uygun düştüğünü ve siyasi partileri öne çıkaran bir düzenleme olduğunu söyledi.
Hasipoğlu, 'Eğer bu yasa önerisini 2023'te getirmeseydik, sizin görüşlerinizi almasaydık, komitede en az beş toplantı ve iki Genel Kurul toplantısında tartışmasaydık 'haklısınız' derdim. Ancak bu süreç nedeniyle haklı olduğunuzu düşünmüyoruz.' ifadelerini kullandı.
- İncirli
Hasipoğlu'nun konuşmasının ardından yeniden kürsüye çıkan CTP Genel Başkanı Sıla Usar İncirli, karma oyun kaldırılmasına ilişkin düzenlemenin seçime 68 gün kala Genel Kurul'a gelmesinin, Hasipoğlu'nun anlattığı süreçten kaynaklanmadığını söyledi.
İncirli, düzenlemenin bu aşamaya gelmesinin temel nedeninin iktidar içinde yürütülen 'pazarlık süreçleri' olduğunu savunan, siyasi partilerin, adaylık sürecine giren kişilerin, belediye meclis üyesi adaylarının ve milletvekili adaylarının bu süreci önceden bilmesinin mümkün olmadığını ifade etti.
'Herkes sizin kendi aranızda yaptığınız pazarlıkları bilemezdi. Mesele bundan ibarettir.' diyen İncirli, karma oyun kaldırılıp kaldırılmamasının artık kendileri açısından fark yaratmadığını ve seçmenin kararını verdiğini söyledi.
Düzenlemenin neden geciktiğinin üzerinin örtülmeye çalışılmaması gerektiğini belirten İncirli, iktidarın kendi içindeki pazarlıklar nedeniyle sürecin geciktiğinin kamuoyu tarafından bilindiğini kaydetti.
'Artık biraz olsun birbirimize karşı dürüst olalım.' diyen İncirli, yaşanan sürecin ülkeye ve insanlara zarar verdiğini sözlerine ekledi.
- Arıklı: 'Karma oy demokrasiye ciddi bir darbe, tarihe gömülecek'
Ardından söz alan Yeniden Doğuş Partisi (YDP) Genel Başkanı Erhan Arıklı, partisinin Meclis'e girdiği ilk günden itibaren karma oyun kaldırılması için mücadele verdiğini söyledi.
YDP'nin 2016 yılında kurulduğunda da karma oyun parti manifestosunda 'son derece yanlış' ve 'demokrasiye ciddi bir darbe' olarak değerlendirildiğini belirten Arıklı, daha önce karma oyun kaldırılmasına ilişkin iki kez yasa önerisi verdiklerini ancak bu önerilerin 'seçime daha çok var, bu konuyu konuşmak erken' denilerek beklemeye alındığını ifade etti.
Arıklı, CTP'nin şimdi, düzenlemenin seçime 68 gün kala gündeme geldiğini eleştirdiğini belirterek, 'O zaman erken, şimdi geç. Bu doğru değil arkadaşlar.' ifadelerini kullandı.
Geçmişte yaptıkları kulislerde CTP milletvekillerinin karma oyun kaldırılmasına onay verdiğini ancak zamanlamayı yanlış bulduklarını söylediklerini ifade eden Arıklı, 'Ne fark ediyor yani; 60 gün, 90 gün veya 360 gün önce olması ya da sonra olması ne fark ediyor? Prensip olarak karma oya karşıysak zamanlamasının çok da bir önemi yok.' diye konuştu.
Karma oyun zamanla demokrasiyi ve siyasi partileri olumsuz etkileyen bir enstrüman haline geldiğini savunan Arıklı, 'Karma oy simsarları türedi. Milletvekili adaylarından para alarak 'Seni karma oya koyacağım, karma oy listemiz var' diyen kişiler ortaya çıktı.' ifadelerini kullandı.
Arıklı, karma oyun başlangıçta her partiden 'temiz, dürüst, çalışkan' kişilerin Meclis'e gönderilmesi düşüncesiyle ortaya konulduğunu ancak zaman içerisinde bu konunun istismar edildiğini söyledi.
CTP'nin geçmişte karma oyun kaldırılmasına onay verdiğinin Meclis tutanaklarından da görülebileceğini ifade eden Arıklı, zamanlama meselesinin bu nedenle çok önemli olmadığını belirtti.
Cumhurbaşkanı'nın düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğunu düşünmesi halinde konuyu Anayasa Mahkemesi'ne gönderebileceğini de kaydeden Arıklı, 'Sayın Cumhurbaşkanı bunu bir iki gerekçeyle Meclis'e geri gönderdi. Meclis'te yeniden kabul edilirse Resmi Gazete'de yayımlanarak karma oy tarihe gömülecek.' dedi.
Arıklı, 'Yeniden Doğuş Partisi olarak temel ilkelerimize uygun olduğu için elbette karma oyun kaldırılmasına evet diyeceğiz.' ifadelerini kullandı.
- Üstel: 'UBP sandıktan birinci parti çıkacak, hükümeti kuracak ve bu ülkeye 5 sene daha hizmet etmeye devam edecek'
Tezkere üzerinde son sözü alan Başbakan Ünal Üstel de kürsüye çıkarak, Cumhuriyet Meclisi'nin yeni yasama dönemine kısa süre kala yeniden olağanüstü toplandığını ve Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen Seçim ve Halkoylaması Yasası'ndaki değişikliğin fazla zaman kaybedilmeden yeniden Meclis gündemine getirildiğini söyledi.
Üstel, yasa önerisinin ilk kez seçime kısa süre kala gündeme gelmediğini ve 2023 yılında halkın bilgisine getirildiğini ifade etti.
Dönemin CTP Genel Başkanı ve mevcut Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile CTP Genel Sekreteriyle temaslar yapıldığını belirten Üstel, CTP içinde konuya ilişkin bir uzlaşı bulunmadığı izlenimi edindiklerini ve önerinin daha fazla tartışılması amacıyla komiteye geri çekildiğini söyledi.
Üstel, dönemin CTP Genel Başkanı'nın Genel Kurul kürsüsünden, 'Nisabınız varsa grubumuzun oy doğrultusu evettir.' dediğini anımsatarak, bu ifadelerin Meclis tutanaklarında yer aldığını kaydetti.
Ada geneli seçim sistemine geçilmesinin ardından karma oyun ne kadar karmaşık olduğunun yalnızca kendileri tarafından değil, Yüksek Seçim Kurulu başkanları tarafından da dile getirildiğini belirten Üstel, karma oyun kaldırılmasının seçim sürecini kolaylaştıracağı yönünde görüşler bulunduğunu söyledi.
CTP'nin bu konuda gerekli iradeyi göstermediğini ifade eden Üstel, yasa önerisinin bunun üzerine Genel Kurul'a getirildiğini ve oy çokluğuyla kabul edildiğini kaydetti.
Cumhurbaşkanı'nın düzenlemeyi seçime az süre kaldığı gerekçesiyle Meclis'e geri göndermesini eleştiren Üstel, geçmişte de Seçim ve Halkoylaması Yasası'nda seçime 60, 78 veya 90 gün kala değişiklikler yapıldığını söyledi.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'ndaki seçimlere bir yıl kala seçim yasalarında değişiklik yapılamayacağı yönündeki hükmün örnek gösterilmesini de eleştiren Üstel, 'Burası Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'dir ve bizim ayrı Anayasamız vardır.' dedi.
Yasa önerisinin, komitede Meclis dışındaki muhalefet partilerinin de katılımıyla görüşüldüğünü ifade eden Üstel, CTP ve TDP dışındaki partilerin karma oyun kaldırılmasını gerekli gördüğünü söyledi.
- 'Biz seçimi kolaylaştırıyoruz. Halkımızın oy kullanmasını kolaylaştırması açısından bu artık kaçınılmazdı.'
2022 seçimlerinde çok sayıda karma oyun geçersiz sayıldığını belirten Üstel, düzenlemenin herhangi bir partiye avantaj sağlamak amacı taşımadığını belirterek, 'Biz seçimi kolaylaştırıyoruz. Ulusal Birlik Partisi'ne, Demokrat Parti'ye veya Yeniden Doğuş Partisi'ne bir getirisi yoktur. Halkımızın oy kullanmasını kolaylaştırması açısından bu artık kaçınılmazdı.' ifadelerini kullandı.
CTP'nin üst düzey isimlerinin de geçmişte karma oyun kaldırılması yönünde görüş bildirdiğini söyleyen Üstel, seçime üç ay kala değişiklik yapıldığı gerekçesini geçerli bulmadığını ifade etti.
12 Mayıs 2022'de güvenoyu aldıktan sonra Cumhuriyet Meclisi'nden yaklaşık 370 yasa geçirdiklerini kaydeden Üstel, bunların bir kısmının oy birliğiyle, bir kısmının ise oy çokluğuyla kabul edildiğini belirtti.
Koalisyon ortakları ve milletvekilleriyle birlik ve beraberlik içinde çalıştıklarını ifade eden Üstel, hükümetin beş yıllık dönemde çeşitli yatırımları hayata geçirdiğini söyledi.
Cumhuriyet Yerleşkesi, Cumhurbaşkanlığı Yerleşkesi, Lefkoşa çevre yolu, Güzelyurt Hastanesi, Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi ve Karpaz Pamuklu Hastanesi'ni örnek gösteren Üstel, hükümetin ülkeye eserler kazandırdığını, kamu ile özel sektörde çalışanlara destek verdiklerini ve bu destekleri sürdüreceklerini kaydetti.
- 'Herhangi bir telaşımız yok. Çünkü bizim halkımıza sözümüz vardır ve biz bu sözleri yerine getireceğiz.'
UBP'nin seçimden korkmadığını ifade eden Üstel, seçime birlik ve beraberlik içinde gireceklerini ve herhangi bir telaşları olmadığını söyledi.
'Seçimde göreceksiniz, yine Ulusal Birlik Partisi sandıktan birinci parti çıkacak, hükümeti kuracak ve bu ülkeye 5 sene daha hizmet etmeye devam edecek. Çünkü bizim halkımıza sözümüz vardır ve biz bu sözleri yerine getireceğiz.' diyen Üstel, muhalefete de eleştiriler yöneltti.
Üstel, 'Siz unuttunuz geçmişte bu topluma yaptıklarınızı. Siz unuttunuz hükümetten arkaya bakmadan gittiğinizi. Siz unuttunuz o zamanki uygulamaların üstünü kapattığınızı.' ifadelerini kullandı.
Polise, hukuka ve yargıya güvendiklerini belirten Üstel, CTP Genel Başkanı Sıla Usar İncirli'nin önceki konuşmasındaki 'sahtekar' ve 'usulsüz' ifadelerine de yanıt vererek, 'Hiçbir zaman sahtekarca ve usulsüzce bir şey yapmadık. Önceliği hep halkımıza verdik. Halkımız için çalıştık, çalışmaya da devam edeceğiz.' dedi.
Üstel, 'Çamur at, izi kalsın politikasıyla nereye kadar gideceğiz? Varsa bunları açalım, biz hazırız. UBP milletvekillerimizin, bakanlarımızın ve koalisyon ortaklarımızın veremeyeceği hesap yoktur.' ifadelerini kullandı.
- Seçim ve Halkoylaması Yasası kabul edildi
Konuşmaların ardından Cumhurbaşkanınca Bir Daha Görüşülmek Üzere Geri Gönderilen Seçim ve Halkoylaması (Değişiklik No:2) Yasası ele alındı.
Hukuk, Siyasi İşler, Dışilişkiler ve Savunma Komitesi Başkanı Yasemi Öztürk, yasaya ilişkin Komite raporunu sundu.
Öztürk, Komiteye Meclis'te olan veya olmayan bütün partilerin temsilcilerini davet ederek görüşlerini aldıklarını söyledi.
Karma oy sistemi nedeniyle birçok oyun geçersiz sayıldığını ve halkın iradesinin tam olarak sandığa yansımadığını ifade eden Öztürk, birçok ülkede karma oy sisteminin bulunmadığını kaydetti.
Karma oy sisteminin net olarak anlaşılmadığını da dile getiren Öztürk, 'Yasa, seçime 68 gün kala apar topar getirildiği iddiaları gerçeği yansıtmıyor.' dedi.
Öztürk, yasa önerisinin yeterince tartışılmadığı yönündeki eleştirilerin de doğru olmadığını ifade ederek, konunun yaklaşık üç yıldır tartışıldığını söyledi.
Daha sonra rapor ve yasanın bütünü üzerindeki görüşmelere geçildi.
Madde madde görüşülmesinin ardından Seçim ve Halkoylaması (Değişiklik No:2) Yasası, 28 kabul, 10 ret oyuyla kabul edildi.
